Gall ymchwil feintiol fesur a disgrifio cymdeithasau cyfan, neu sefydliadau, mudiadau neu grwpiau o unigolion sy’n rhan ohonynt. Cryfder dulliau meintiol yw y gallant ddarparu gwybodaeth hanfodol am gymdeithas neu gymuned, trwy arolygon, archwiliadau neu gofnodion neu gyfrifiadau na allai unrhyw unigolyn eu cael trwy arsylwi.

Methodolegau meintiol

Caiff rhai o’r methodolegau ymchwil feintiol fwyaf cyffredin eu disgrifio yma. Defnyddir y methodolegau hyn yn eang mewn ymchwil a ariennir gan ESRC.

Astudiaethau trawsdoriadol

Mae astudiaethau trawsdoriadol yn arolygon a gynhaliwyd yn ystod un adeg: yn debyg iawn i lun a dynnwyd gan gamera. Os caiff yr un arolwg neu arolwg tebyg ei ailadrodd, gallwn gael mesuriadau da o’r ffordd y mae cymdeithas yn newid.

Astudiaethau hydredol

Mae astudiaethau hydredol yn dilyn yr un ymatebwyr dros gyfnod estynedig o amser. Gallant ddefnyddio dulliau ymchwil ansoddol a meintiol, ac maent yn dilyn yr un grŵp o bobl dros amser. Er enghraifft, mae Astudiaeth Carfan y Mileniwm wedi bod yn olrhain dros 11,000 o blant a anwyd rhwng 2000 a 2002. Mae rhai o’i ganfyddiadau niferus wedi dangos fel y gall ffactorau plentyndod fel tlodi a phwysau ar enedigaeth effeithio ar iechyd a llwyddiant yn yr ysgol wrth i blant fynd yn hŷn.

Polau piniwn

Mae pôl piniwn yn fath o arolwg wedi ei ddylunio i fesur safbwyntiau poblogaeth darged yn ymwneud â mater, ee cefnogaeth ar gyfer pleidiau gwleidyddol, safbwyntiau am droseddu a chyfiawnder, yr economi neu’r amgylchedd.

Holiaduron

Mae holiaduron yn casglu data mewn ffordd safonol, er mwyn i grynodebau defnyddiol allu cael eu gwneud am grwpiau mawr o ymatebwyr, fel cyfran yr holl bobl ifanc o oed penodol sy’n cael eu bwlio. Fel arfer mae’r rhan fwyaf o gwestiynau yn ‘ymateb caeëdig’, lle mae’r ymatebwyr yn cael ystod o opsiynau i ddewis ohonynt. Mae’n rhaid i’r ymchwilwyr fod yn ofalus nad yw’r cwestiynau yn ‘arweiniol’, bod yr opsiynau yn gynhwysfawr (eu bod yn cwmpasu pob ateb posibl) a’u bod yr un mor gyfyngedig (un ateb yn unig sy’n gywir i unrhyw ymatebwr).

Arolygon agweddau cymdeithasol

Mae arolygon agweddau cymdeithasol yn gofyn cwestiynau mwy cyffredinol am gredoau ac ymddygiad: ee pa mor aml y mae pobl yn mynd i’r eglwys; i ba raddau y maent yn ymddiried yn yr heddlu; a ydynt o’r farn bod angen bod yn llym wrth fagu plant; pa mor hapus ydynt gyda’u bywydau; pa mor aml y maent yn gweld aelodau eraill o’r teulu; a ydynt mewn cyflogaeth.

Arolygon a chyfrifiadau

Cyfrifiad yw arolwg o bawb yn y boblogaeth. Oherwydd y nifer fawr o ymatebwyr maent yn ddrud iawn i’w trefnu. Mae llywodraethau bellach yn dibynnu llawer mwy ar gofnodion gweinyddol (ee y rheiny sy’n cael eu creu yn ôl arhosiad yn yr ysbyty, neu ffurflenni treth) ac arolygon sampl. Mae arolygon yn defnyddio holiadur i archwilio ymatebwyr mewn sampl. Caiff samplau eu dewis yn y fath fodd eu bod yn gallu cynrychioli poblogaeth lawer mwy. Gellir cyfrifo’n union pa mor gywir y mae’r wybodaeth o unrhyw sampl yn debygol o fod.

Mwy o wybodaeth

Gweler ein tudalennau Gwyddorau Cymdeithasol i Ysgolion ym methodolegau’r gwyddorau cymdeithasol.