Wedi'i gyllido tan fis Gorffennaf 2021

Mae gan ddata'r potensial i drawsnewid sefydliadau'r sectorau cyhoeddus a phreifat, ysgogi ymchwil a datblygu, a chynyddu cynhyrchiant ac arloesi. Mae maint a chymhlethdod anferth y data sydd bellach yn cael ei gasglu gan adrannau'r llywodraeth, busnesau a sefydliadau eraill yn cynrychioli adnodd sylweddol o fewn y DU y gellir ei ddefnyddio er budd ymchwil academaidd, sefydliadau a chymdeithas yn gyffredinol. 

Rydym yn cyllido buddsoddiad newydd pwysig mewn seilwaith ymchwil er mwyn gwneud y mwyaf o botensial data gweinyddol fel adnodd ar gyfer ymchwil o ansawdd uchel yn y DU - y Data Gweinyddol ar gyfer Partneriaeth Ymchwil (ADR UK).

Bydd llwyddiant y prosiect hwn yn paratoi'r ffordd i'r DU wireddu ei huchelgais i ddod yn arweinydd byd-eang mewn seilwaith data mawr gan greu rhywbeth sy'n arwain y byd.

Er mwyn cyflawni'r nod hwn, bydd yr ADR UK hwn yn gweithio mewn partneriaeth â'r Swyddfa Ystadegau Gwladol (ONS) er mwyn caffael a threfnu data gweinyddol yn strategol a sicrhau bod y rhain ar gael i ymchwilwyr mewn ffordd ddiogel, i ysgogi ymchwil o ansawdd uchel ac effeithio o amgylch themâu polisi blaenoriaethol o fewn y Deyrnas Unedig. Hefyd bydd ESRC ac ONS yn gweithio ochr yn ochr â'r prif ystadegwyr ar gyfer y gweinyddiaethau datganoledig a'u timau ADR Gogledd Iwerddon, ADR Yr Alban ac ADR Cymru i ddarparu'r seilwaith data newydd.

Bydd ADR UK yn darparu llwybr diogel i ymchwilwyr achrededig ddefnyddio data sydd anadnabyddedig o blith adrannau'r llywodraeth, awdurdodau lleol ac awdurdodau iechyd. Bydd prosiectau ymchwil o ansawdd uchel sy'n defnyddio'r data yn mynd i'r afael â heriau cymdeithasol mawr a gallent wella darpariaeth gwasanaethau cyhoeddus ar draws ystod o feysydd gan gynnwys addysg, gofal iechyd a throseddu.

Tynnwyd arian o'r Gronfa Arloesi Cynhyrchiant Cenedlaethol (NPIF) i gyflwyno ADR UK am dair blynedd hyd at fis Gorffennaf 2021, â'r gyllideb yn cael ei rheoli gennym ni o fewn UKRI. 

Rydym yn disgwyl cyhoeddi rhagor o fanylion ynghylch sut i ddefnyddio’r gwasanaeth newydd yn ystod y misoedd nesaf.

Sut fydd ymchwilwyr yn gallu cael gafael ar ddata? 

Mae data o lawer o ffynonellau eisoes ar gael gan ONS trwy'r Gwasanaeth Ymchwil Diogel, gan gynnwys data o arolygon cymdeithasol a busnes, data cofrestru a'r cyfrifiad.  Bydd data ychwanegol yn cael ei gaffael a bydd ar gael, trwy ADR UK, ac fe'i cyfeirir mewn catalog data a ddelir gan yr ONS. Mae gwybodaeth ynghylch sut i ddefnyddio’r gwasanaeth newydd wedi cael ei darparu ar wefan ADR UK.

A fydd data'n cael ei storio'n ddiogel ac yn sicr, yn unol â Deddf yr Economi Ddigidol 2017?

Bydd ADR UK yn cadw at arferion moesegol sefydledig yngl┼Ěn â defnyddio data, â mesurau diogelu llawn ar waith i'w ddefnyddio ac ar gyfer diogelu gwybodaeth. Mae Deddf yr Economi Ddigidol 2017 wedi darparu porth cyfreithiol i ymchwilwyr defnyddio data'r llywodraeth mewn modd diogel, yn amodol ar ddiwallu meini prawf a gyhoeddwyd. Bydd ONS, fel rhan o Awdurdod Ystadegau'r DU, yn achredu ymchwilwyr, prosiectau a phroseswyr data, er mwyn sicrhau bod data'n cael ei ddefnyddio'n ddiogel ac yn briodol, a bod pob dadansoddiad er budd y cyhoedd a bod safonau moesegol, sy'n briodol i natur yr ymchwil, yn cael eu parchu.

Mae'r holl systemau ONS yn ddiogel ac wedi'u hachredu, ac mae gan yr holl staff sy'n gweithio â data gweinyddol gliriad diogelwch priodol. Bydd mynediad gan ymchwilwyr i ddata yn cael ei ganiatáu yn ôl y rheolaethau a chyfyngiadau llym a nodir yng Nghodau Ymarfer Deddf yr Economi Ddigidol, a chynllun Ymchwilydd Cymeradwy y Swyddfa Ystadegau Gwladol.  Bydd ymchwilwyr yn cael mynediad i ddata a ddad-adnabyddir yn unig, ac ni fyddant yn gallu gweld (er enghraifft) enwau neu gyfeiriadau unigolion.

Ydy ADR UK wedi’i leoli’n ffisegol yn unrhyw le?

Mae ADR UK yn cynnwys tair partneriaeth genedlaethol (ADR Yr Alban, ADR Cymru, ac ADR Gogledd Iwerddon), a’r Swyddfa Ystadegau Gwladol (ONS), sy’n sicrhau bod data a ddarperir gan gyrff Llywodraeth y DU yn cael ei gyrchu gan ymchwilwyr ar ffurf ddiogel gyda chyn lleied o risg i ddeiliaid data neu’r cyhoedd ag sy’n bosibl.

Caiff y bartneriaeth ei chydlynu gan Ganolfan Strategol ar gyfer y DU gyfan, sydd hefyd yn hyrwyddo manteision ymchwil data gweinyddol i’r cyhoedd a’r gymuned ymchwil ehangach, yn ymgysylltu â Llywodraeth y DU i sicrhau mynediad at ddata, ac yn rheoli cyllideb ymchwil benodedig.